Merdiven inerken sızlayan, çömelip kalkarken ses çıkaran, uzun yürüyüşlerden sonra şişen bir diz… Vücudun en büyük ve en çok yük taşıyan eklemi olan diz, her yaşta ağrıyabiliyor. Gençlerde çoğunlukla spor yaralanmaları, ileri yaşta ise kireçlenme ön planda. Diz ağrısı neden olur, nasıl geçer?
Diz ağrısı neden olur?
Kireçlenme (osteoartrit): 50 yaş üzerinde en sık nedendir. Eklem kıkırdağı zamanla incelir ve aşınır. Ağrı hareketle ve gün sonunda artar, dinlenmekle azalır; sabahları kısa süren tutukluk olur.
Menisküs yırtığı: Dizdeki yastıkçık görevi gören kıkırdak yapıların yırtılmasıdır. Gençlerde ani dönme hareketiyle, ileri yaşta yıpranmayla oluşur. Dizde takılma, kilitlenme ve boşalma hissi tipiktir.
Bağ yaralanmaları: Ön çapraz bağ ve yan bağ yırtıkları genellikle spor sırasında, ani duruş ve dönüşlerde meydana gelir. "Kopma" sesi, hızlı gelişen şişlik ve dizde güvensizlik hissi görülür.
Diz kapağı sorunları: Genç kadınlarda ve koşucularda sık görülür. Merdiven inip çıkarken, çömelirken ve uzun süre dizler bükülü oturduktan sonra dizin önünde ağrı olur.
Tendon ve bursa iltihapları: Aşırı kullanım, tekrarlayan zıplama ve uzun süre diz üstünde çalışmaya bağlı gelişir.
İltihaplı romatizmalar ve gut: Dizde şişlik, kızarıklık, ısı artışı ve uzun süren sabah tutukluğu yapar.
Diğer nedenler: Fazla kilo, düztabanlık, bacak eğrilikleri, kalça ve bel sorunlarından yansıyan ağrı, diz arkasında kist (Baker kisti) ve nadiren enfeksiyon.
Diz ağrısına ne iyi gelir?
Yeni başlayan, zorlanmaya bağlı ağrılarda:
• Dinlendirin: Ağrıyı artıran hareketlere bir süre ara verin; tümüyle hareketsiz kalmayın.
• Buz uygulayın: Havluya sarılı buzu günde birkaç kez, 15-20 dakika uygulayın.
• Elastik bandaj kullanın: Şişliği sınırlamaya yardımcı olur.
• Yüksekte tutun: Otururken bacağınızı bir yastıkla destekleyin.
Kronik ağrılarda ve kireçlenmede:
• Sıcak uygulama: Tutukluğu azaltır.
• Kas güçlendirme: Uyluğun ön kasını (kuadriseps) güçlendirmek dizin yükünü belirgin biçimde azaltır. Sandalyede otururken dizi düzleştirip birkaç saniye tutmak basit ve etkili bir egzersizdir.
• Kilo verin: Verilen her bir kilo, yürürken dize binen yükü yaklaşık dört kilo azaltır.
• Uygun egzersizi seçin: Yüzme, bisiklet ve düz zeminde yürüyüş dizi yormaz.
• Ayakkabınıza dikkat edin: Yumuşak tabanlı, destekli ayakkabılar tercih edin.
Diz ağrısı olanlar nelerden kaçınmalı?
• Çömelmek, diz çökmek, bağdaş kurmak
• Alaturka tuvalet kullanmak
• Gereksiz yere merdiven inip çıkmak
• Ağır yük taşımak
• Uzun süre aynı pozisyonda oturmak
• Sert zeminde koşmak, zıplamak
Diz ağrısı nasıl tedavi edilir?
Tedavi nedene göre belirlenir. Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar, fizik tedavi ve egzersiz programları ilk basamağı oluşturur. Kireçlenmede hekim, eklem içi enjeksiyonlar önerebilir. Menisküs ve bağ yırtıklarının bir bölümü ameliyatsız iyileşir; gerekli durumlarda kapalı yöntemle (artroskopi) ameliyat yapılır. İleri evre kireçlenmede, diğer tedavilere yanıt alınamadığında diz protezi uygulanır.
Glukozamin ve benzeri takviyelerin etkisi konusunda bilimsel kanıtlar sınırlıdır; kullanmadan önce hekime danışmak gerekir.
Dizde su toplanması nedir?
Eklem içinde normalden fazla sıvı birikmesidir; bir hastalık değil, yaralanma, kireçlenme ya da iltihabın belirtisidir. Diz şişer, gerginleşir, bükmek zorlaşır. Hekim gerekli görürse sıvıyı iğneyle boşaltır ve nedenini araştırmak için inceler.
Ne zaman doktora gidilmeli?
• Dizde belirgin şişlik, kızarıklık ve ısı artışı varsa
• Ateş eşlik ediyorsa (eklem enfeksiyonu acil bir durumdur)
• Dizin üzerine basamıyorsanız
• Diz kilitleniyor, takılıyor ya da boşalıyorsa
• Düşme ya da darbe sonrası başladıysa, şekil bozukluğu varsa
• Ağrı birkaç haftadır geçmiyorsa ya da gece uykudan uyandırıyorsa
• Baldırda şişlik, ağrı ve kızarıklık varsa (damar tıkanıklığı olabilir)
İlgili konular için romatizma belirtileri, gut hastalığı nedir ve sağlıklı kilo nasıl verilir haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Romatizma Belirtileri Nelerdir? İltihaplı Romatizma ile Kireçlenme Arasındaki Fark
Gut Hastalığı Nedir? Belirtileri, Ürik Asit Yüksekliği ve Gut Hastalarının Beslenmesi
Sağlıklı Kilo Nasıl Verilir? Kalıcı Zayıflamanın Bilimsel Yolları ve Sık Yapılan Hatalar
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
