Hafif bir düşme, hatta sert bir öksürük sonrasında kırılan bir kemik… Kemik erimesi yıllarca hiçbir şikâyete yol açmadan ilerlediği için "sessiz hastalık" olarak anılıyor. 50 yaşın üzerindeki her üç kadından ve her beş erkekten birinin yaşamı boyunca kemik erimesine bağlı bir kırık yaşadığı tahmin ediliyor.
Kemik erimesi nedir?
Kemik, sürekli yıkılıp yeniden yapılan canlı bir dokudur. Yaklaşık 30 yaşına kadar yapım yıkımdan fazladır ve kemik kütlesi en yüksek düzeyine ulaşır. Sonrasında denge yavaş yavaş tersine döner. Osteoporozda yıkım belirgin biçimde hızlanır; kemiğin iç yapısı seyrelir, kemik gözenekli ve kırılgan hâle gelir.
Kemik erimesi belirtileri nelerdir?
Hastalık çoğu zaman bir kırık gelişene kadar belirti vermez. İlerlemiş olgularda şunlar görülebilir:
• Boyda kısalma
• Sırtta kamburlaşma
• Omurgadaki çökme kırıklarına bağlı sırt ve bel ağrısı
• Hafif bir darbeyle ya da düşmeyle oluşan kırıklar; en sık el bileği, omurga ve kalçada
Kalça kırığı özellikle yaşlılarda uzun süreli yatağa bağımlılığa ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiği için büyük önem taşır.
Kimler risk altında?
Değiştirilemeyen etkenler:
• Kadın olmak ve menopoz (östrojenin azalması kemik yıkımını hızlandırır)
• İleri yaş
• Ailede osteoporoz ya da kalça kırığı öyküsü
• İnce ve küçük vücut yapısı
• Erken menopoz
Değiştirilebilen etkenler:
• Kalsiyum ve D vitamininden fakir beslenme
• Hareketsiz yaşam
• Sigara ve fazla alkol
• Çok düşük kilo, aşırı diyet
• Aşırı kafein ve tuz tüketimi
Hastalıklar ve ilaçlar:
• Uzun süreli kortizon kullanımı
• Tiroid ve paratiroid hastalıkları
• Romatoid artrit, çölyak, böbrek yetmezliği
• Bazı epilepsi ilaçları ve kanser tedavileri
Kemik erimesi nasıl teşhis edilir?
Tanı, DEXA adı verilen kemik yoğunluğu ölçümüyle konur. Birkaç dakika süren, ağrısız ve çok düşük dozda ışın içeren bir incelemedir. Sonuç T skoru ile ifade edilir:
• -1 ve üzeri: Normal
• -1 ile -2,5 arası: Kemik kütlesinde azalma (osteopeni)
• -2,5 ve altı: Osteoporoz
65 yaş üstü kadınlara, 70 yaş üstü erkeklere ve risk etkeni bulunan daha genç kişilere ölçüm önerilir.
Kemik erimesine ne iyi gelir?
Kalsiyum: Yetişkinlerin günde yaklaşık 1.000 mg, menopoz sonrası kadınların ve yaşlıların 1.200 mg kalsiyuma ihtiyacı vardır. Süt, yoğurt, peynir, ayran en zengin kaynaklardır; iki su bardağı süt ya da yoğurt ile bir dilim peynir günlük ihtiyacın büyük bölümünü karşılar. Koyu yeşil yapraklı sebzeler, badem, susam, kuru incir ve kılçığıyla yenen balıklar da kalsiyum içerir.
D vitamini: Kalsiyumun emilimi için şarttır. Güneş ışığı başlıca kaynağıdır; eksiklik varsa hekim takviye önerir.
Egzersiz: Kemik, üzerine yük bindikçe güçlenir. Tempolu yürüyüş, merdiven çıkma, dans ve hafif ağırlık çalışmaları kemik yapımını uyarır. Denge egzersizleri düşme riskini azaltır.
Yaşam tarzı: Sigarayı bırakmak, alkolü ve tuzu sınırlamak, yeterli protein almak.
Düşmeleri önlemek
Kırıkların büyük bölümü ev içi düşmelerden kaynaklanır. Kaygan halıları kaldırmak, banyoya tutunma barı ve kaymaz paspas koymak, gece aydınlatması kullanmak, görme sorunlarını düzelttirmek ve baş dönmesi yapan ilaçları hekimle gözden geçirmek basit ama etkili önlemlerdir.
Kemik erimesi nasıl tedavi edilir?
Tanı konan hastalarda hekim, kemik yıkımını yavaşlatan ya da kemik yapımını artıran ilaçlar başlar. Bu ilaçlar haftalık ya da aylık tablet, altı ayda ya da yılda bir yapılan iğne biçiminde olabilir ve kırık riskini belirgin biçimde azaltır. Kalsiyum ve D vitamini desteği tedaviye eşlik eder; dozları hekim belirler.
İlgili konular için D vitamini eksikliği belirtileri, romatizma belirtileri ve bel ağrısı nasıl geçer haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir? D Vitamini Kaç Olmalı, Nasıl Yükselir?
Romatizma Belirtileri Nelerdir? İltihaplı Romatizma ile Kireçlenme Arasındaki Fark
Bel Ağrısı Nasıl Geçer? Evde Uygulanabilecek Yöntemler ve Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
