Bir anda ciltte beliren, ısırgan otuna değmiş gibi kabaran ve dayanılmaz biçimde kaşınan plaklar… Her beş kişiden biri yaşamının bir döneminde kurdeşen döküyor. Çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden geçse de bazı durumlarda ciddi bir alerjik tepkinin habercisi olabiliyor.
Kurdeşen nedir?
Tıp dilinde ürtiker olarak adlandırılan kurdeşen, ciltteki bağışıklık hücrelerinin histamin salgılaması sonucu damarlardan sıvı sızmasıyla oluşur. Ortaya çıkan kabarıklıklar pembe ya da kırmızı renkte, ortası soluk ve çevresinden hafifçe yüksektir. Boyutları mercimek kadar küçük ya da el ayası kadar büyük olabilir; birleşerek geniş alanlar oluşturabilir.
Kurdeşen belirtileri nelerdir?
• Ciltte kabarık, kızarık, sınırları belirgin plaklar
• Şiddetli kaşıntı; bazen yanma ve batma hissi
• Döküntülerin yer değiştirmesi: Bir bölgede kaybolurken başka bir bölgede çıkması
• Her bir döküntünün 24 saatten kısa sürede iz bırakmadan kaybolması
• Bastırıldığında ortasının beyazlaşması
Kurdeşene bazen dudaklarda, göz kapaklarında, ellerde, ayaklarda ve genital bölgede derin doku şişliği eşlik eder; buna anjiyoödem denir.
Kurdeşen neden olur?
Akut kurdeşen (altı haftadan kısa süren):
• Enfeksiyonlar: Özellikle çocuklarda en sık neden üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır.
• Besinler: Yumurta, süt, kuruyemişler, kabuklu deniz ürünleri, balık, çilek, domates.
• İlaçlar: Antibiyotikler (özellikle penisilin grubu), aspirin ve diğer ağrı kesiciler.
• Böcek sokmaları: Arı, eşek arısı.
• Lateks, bitkiler ve hayvanlarla temas.
Fiziksel etkenlere bağlı kurdeşen: Soğuk, sıcak, güneş ışığı, basınç, cildin çizilmesi (dermografizm), terleme ve egzersiz.
Kronik kurdeşen (altı haftadan uzun süren): Çoğu olguda dışarıdan bir neden bulunamaz; bağışıklık sisteminin kendi hücrelerini uyarması sorumlu tutulur. Tiroid hastalıkları ve kronik enfeksiyonlarla birlikte görülebilir. Stres, şikâyetleri alevlendirir.
Kurdeşene ne iyi gelir?
• Tetikleyiciyi bulun ve uzak durun: Döküntüden önceki saatlerde yediklerinizi, kullandığınız ilaçları ve temas ettiğiniz maddeleri gözden geçirin.
• Serin tutun: Ilık ya da serin duş alın; soğuk kompres uygulayın. Sıcak su, sauna ve hamam kaşıntıyı artırır. (Soğuğa bağlı kurdeşende soğuk uygulama yapılmaz.)
• Bol ve pamuklu giyinin: Dar, sentetik ve yünlü giysiler cildi tahriş eder.
• Kaşımayın: Kaşımak yeni döküntüleri tetikler.
• Parfümsüz nemlendirici kullanın.
• Alkolden ve ağrı kesicilerden kaçının: Aspirin ve benzeri ilaçlar kurdeşeni şiddetlendirebilir; ağrı için hekime danışın.
• Stresi azaltın.
Kurdeşen nasıl tedavi edilir?
Tedavinin temelini antihistaminik ilaçlar oluşturur. Yeni kuşak antihistaminikler daha az uyku yapar ve hekim önerisiyle düzenli kullanılır. Şiddetli ataklarda kısa süreli kortizon verilebilir. Antihistaminiklere yanıt vermeyen kronik kurdeşende hekimler biyolojik ilaçlar gibi ileri tedavi seçeneklerine başvurur. Kortizonlu kremler kurdeşende etkili değildir.
Kurdeşen bulaşıcı mı?
Hayır. Kurdeşen bir kişiden diğerine geçmez.
Kurdeşen ne kadar sürer?
Akut kurdeşen genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde tümüyle kaybolur. Kronik kurdeşen aylarca, bazen yıllarca sürebilir; ancak hastaların çoğunda zamanla kendiliğinden söner.
Hangi durumda acil başvurulmalı?
Kurdeşenle birlikte şu belirtilerden biri varsa hemen 112'yi arayın; tablo anafilaksi denilen hayatı tehdit eden alerjik tepki olabilir:
• Nefes darlığı, hırıltı, boğazda sıkışma
• Dilde, dudaklarda ya da yüzde hızla gelişen şişlik
• Ses kısıklığı, yutma güçlüğü
• Baş dönmesi, bayılma hissi, tansiyon düşmesi
• Karın ağrısı, kusma
Daha önce ağır alerjik tepki geçirenlerin, hekimin reçete ettiği adrenalin oto-enjektörünü yanında taşıması gerekir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Döküntüler birkaç günden uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa, altı haftayı aşıyorsa ya da döküntüler 24 saatten uzun kalıp morluk bırakıyorsa bir dermatoloji ya da alerji uzmanına başvurun.
İlgili konular için egzama nedir ve saman nezlesi nedir haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Egzama Nedir? Belirtileri, Tetikleyicileri ve Egzamaya İyi Gelen Yöntemler
Saman Nezlesi Nedir? Alerjik Nezle Belirtileri ve Bahar Alerjisine İyi Gelen Yöntemler
Stres Nasıl Azaltılır? Stresle Baş Etmenin Etkili Yolları ve Stresin Vücuda Etkileri
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
