Kalın bağırsak kanseri, hem kadınlarda hem erkeklerde en sık görülen ilk üç kanser arasında. Onu diğerlerinden ayıran önemli bir özelliği var: Büyük oranda önlenebilir. Çünkü çoğu zaman yıllar içinde kansere dönüşen küçük poliplerden gelişir ve bu polipler taramayla bulunup alınabilir.
Kolon kanseri nedir?
Kalın bağırsağın (kolon) ve son bölümü olan rektumun iç yüzeyinden kaynaklanan kanserlere kolorektal kanser denir. Olguların çoğu, bağırsak duvarında oluşan iyi huylu poliplerin 10-15 yıl içinde kötü huylu hâle gelmesiyle ortaya çıkar.
Kolon kanseri belirtileri nelerdir?
• Dışkıda parlak kırmızı ya da koyu renkli kan
• Bağırsak alışkanlığında birkaç haftadan uzun süren değişiklik: yeni başlayan kabızlık, ishal ya da ikisinin birbirini izlemesi
• Dışkının incelmesi, kalem gibi olması
• Tuvaletten sonra tam boşalamama hissi
• Karın ağrısı, kramp, gaz ve şişkinlik
• Açıklanamayan demir eksikliği anemisi
• Nedensiz kilo kaybı
• Halsizlik, çabuk yorulma
Erken evrede hastalık hiçbir belirti vermeyebilir. Belirtiler ortaya çıktığında ise çoğunlukla hemoroid ya da bağırsak tembelliği sanılarak ertelenir. Özellikle 45 yaşın üzerinde yeni başlayan makat kanaması ve erkeklerde ya da menopoz sonrası kadınlarda saptanan demir eksikliği anemisi mutlaka araştırılmalıdır.
Kimler risk altında?
• 50 yaşın üzerinde olmak
• Birinci derece yakınlarda kolon kanseri ya da polip öyküsü
• Daha önce polip saptanmış olması
• Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı
• Kalıtsal polip ve kanser sendromları
• Kırmızı ve işlenmiş etten (sucuk, salam, sosis) zengin, liften fakir beslenme
• Fazla kilo, hareketsizlik
• Sigara ve alkol
• Tip 2 diyabet
Tarama neden bu kadar önemli?
Kolon kanseri taraması yalnızca kanseri erken yakalamaz; kanseri önler. Kolonoskopi sırasında görülen polipler aynı seansta alınır ve böylece kansere dönüşme süreci başlamadan sonlandırılır.
Kolon kanseri taraması nasıl yapılır?
Türkiye'de ulusal tarama programı kapsamında 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere şu taramalar öneriliyor:
• Dışkıda gizli kan testi: İki yılda bir. Evde alınan küçük bir dışkı örneğiyle yapılır; gözle görülmeyen kanamayı saptar. Aile hekimliklerinden ve KETEM'lerden ücretsiz temin edilebilir.
• Kolonoskopi: On yılda bir. Ucunda kamera bulunan esnek bir cihazla kalın bağırsağın tamamı incelenir.
Gizli kan testi pozitif çıkanlara kolonoskopi yapılır. Ailesinde kolon kanseri bulunanlarda taramaya daha erken, genellikle 40 yaşında ya da yakının tanı aldığı yaştan 10 yıl önce başlanır.
Kolonoskopi zor bir işlem mi?
İşlemden bir gün önce bağırsak temizliği yapılır; hastaların en çok zorlandığı kısım budur. Kolonoskopi çoğunlukla hafif uyutularak (sedasyonla) uygulanır; hasta ağrı duymaz ve işlem 20-30 dakika sürer. Aynı gün eve dönülür.
Kolon kanseri tedavi edilebilir mi?
Erken evrede saptandığında tam iyileşme oranı yüzde 90'ın üzerindedir. Tedavinin temeli cerrahidir; tümörlü bağırsak bölümü çıkarılır. Evreye göre kemoterapi, rektum kanserlerinde ışın tedavisi ve ileri evrede hedefe yönelik ilaçlar eklenir.
Riski azaltmak için
• Lifli beslenin: sebze, meyve, baklagil ve tam tahılları artırın.
• Kırmızı eti sınırlayın, işlenmiş et ürünlerinden kaçının.
• Düzenli hareket edin, sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Sigara içmeyin, alkolü sınırlayın.
• Taramalarınızı zamanında yaptırın.
İlgili konular için hemoroid nasıl geçer, kabızlık nasıl geçer ve demir eksikliği belirtileri haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Hemoroid (Basur) Nasıl Geçer? Belirtileri, Evde Tedavi ve Ameliyat Gerektiren Durumlar
Kabızlık Nasıl Geçer? Bağırsakları Çalıştıran Yöntemler ve Kabızlığa İyi Gelen Besinler
Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir? Ferritin Kaç Olmalı, Demir Hangi Besinlerde Var?
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
