Boynun ön tarafında, kelebek biçimindeki küçük bir bez vücuttaki neredeyse her hücrenin çalışma hızını belirliyor. Tiroid bezi düzgün çalışmadığında metabolizma ya yavaşlıyor ya da gereğinden fazla hızlanıyor. Tiroid hastalığı belirtileri çoğu zaman başka sorunlarla karıştırıldığı için tanı gecikebiliyor.
Tiroid bezi ne işe yarar?
Tiroid, T3 ve T4 adlı hormonları üretir. Bu hormonlar kalp hızından vücut ısısına, bağırsak hareketlerinden ruh hâline kadar pek çok işlevi düzenler. Bezin ne kadar hormon üreteceğini ise beyindeki hipofiz bezinin salgıladığı TSH belirler.
Tiroidin az çalışması (hipotiroidi) belirtileri
• Yorgunluk, uyku hâli
• Kilo alma ya da kilo vermede zorlanma
• Üşüme
• Ciltte kuruluk, saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma
• Kabızlık
• Yüzde ve göz çevresinde şişlik
• Ses kalınlaşması
• Unutkanlık, depresif ruh hâli
• Kalp hızında yavaşlama
• Adet düzensizliği, yoğun kanama
• Kolesterol yüksekliği
En sık nedeni, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı Haşimoto hastalığıdır.
Tiroidin çok çalışması (hipertiroidi) belirtileri
• İştah artmasına karşın kilo kaybı
• Çarpıntı, kalp hızında artış
• Aşırı terleme, sıcağa tahammülsüzlük
• Ellerde titreme
• Sinirlilik, huzursuzluk, uykusuzluk
• Sık dışkılama
• Kas güçsüzlüğü
• Adetlerin seyrekleşmesi
• Gözlerde öne doğru çıkma (Graves hastalığında)
En sık nedenleri Graves hastalığı ve aşırı hormon üreten tiroid nodülleridir.
Guatr ve nodül nedir?
Tiroid bezinin büyümesine guatr, bez içinde oluşan yumrulara nodül denir. Nodüller oldukça yaygındır ve büyük çoğunluğu iyi huyludur. Yine de boyutu, yapısı ve ultrason özellikleri bir hekim tarafından değerlendirilmeli; gerekirse ince iğne biyopsisi yapılmalıdır. Boyunda ele gelen şişlik, yutma güçlüğü ve ses kısıklığı mutlaka araştırılmalıdır.
Tiroid hastalığı nasıl teşhis edilir?
İlk bakılan test TSH'dır. Laboratuvara göre değişmekle birlikte normal aralık genellikle 0,4-4 mIU/L arasındadır.
• TSH yüksekse: Tiroid az çalışıyor demektir.
• TSH düşükse: Tiroid fazla çalışıyor demektir.
Hekim gerekli gördüğünde serbest T4, serbest T3 ve tiroid antikorlarına bakar, tiroid ultrasonu ister.
Tiroid hastalıkları nasıl tedavi edilir?
Hipotiroidi: Eksik hormon, her sabah aç karnına alınan tiroid hormonu ilacıyla yerine konur. Tedavi çoğunlukla ömür boyu sürer. İlaç, kahvaltıdan en az yarım saat önce suyla alınmalı; demir ve kalsiyum içeren ilaçlarla arasında birkaç saat bırakılmalıdır.
Hipertiroidi: Hormon üretimini baskılayan ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi ya da ameliyat seçenekleri arasından hastaya uygun olan hekimce belirlenir.
Kimler tiroid testi yaptırmalı?
Yukarıdaki belirtilerden birkaçını yaşayanlar, ailesinde tiroid hastalığı bulunanlar, gebelik planlayan ya da gebe olan kadınlar ve 60 yaşın üzerindeki kadınlar TSH düzeyine baktırmalıdır. İyotlu tuz kullanmak, iyot eksikliğine bağlı guatrın önlenmesinde hâlâ en etkili yoldur.
Benzer şikâyetlere yol açan diğer durumlar için kansızlık nedir, D vitamini eksikliği belirtileri ve uykusuzluk nasıl geçer haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Kansızlık Nedir? Anemi Belirtileri, Nedenleri ve Kansızlığa İyi Gelen Besinler
D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir? D Vitamini Kaç Olmalı, Nasıl Yükselir?
Uykusuzluk Nasıl Geçer? Uykuya Dalmayı Kolaylaştıran Yöntemler ve Uyku Hijyeni
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
